De turbulente jonge jaren van onze zoon Joshua

joshua 1 juli 2005

Een jongen die de wereld anders beleefde

Onze zoon Joshua overleed op 1 mei 2024, op 24-jarige leeftijd. In deze reeks wil ik zijn levensverhaal vertellen, vanaf zijn kinderjaren.

Ik begin bij het jongetje dat hij was: lief, vrolijk, slim, grappig en behoorlijk onstuimig. Een jongen die vol nieuwsgierigheid de wereld tegemoet trad, maar voor wie veel dingen die voor andere kinderen vanzelfsprekend waren niet zo eenvoudig waren.

3megacam

Eerst doen, daarna zien we wel

Joshua was een ontzettend lieve jongen, maar we hadden onze handen vol aan hem. Hij was impulsief, dromerig en zag vaak geen gevaar. Eerst doen, daarna zien we wel. Dat leek soms zijn motto.

In de keuken kon je precies zien dat hij er geweest was. De koelkast stond open, een keukenkastje was niet dichtgedaan en op het aanrecht stond een fles limonade zonder dop. De grote plas ernaast maakte het plaatje compleet. Je hoefde niet meer te vragen wie er bezig was geweest.

dribbel3

Remmen? Waarom zou je?

Buiten waren zijn avonturen soms ronduit gevaarlijk. Toen hij een jaar of vijf was, reed hij met zijn vader op zijn fietsje over een motorcrossbaan met flinke zandheuvels. De laatste heuvel was behoorlijk hoog en Joshua kwam er met flinke vaart op af. Wij riepen dat hij moest remmen. Maar nee, hij bleef gewoon doortrappen. Waarom zou je stoppen als je bijna boven bent?

Boven aan de heuvel vloog hij meters door de lucht. Eerst zagen we zijn fietsje naar beneden kletteren en daarna Joshua zelf. Hij kwam een eind verderop neer. Bijzonder genoeg hield hij er alleen een flink geschaafd gezicht aan over. Gelukkig hebben we de foto nog, waarop hij met zijn opengehaalde hoofd en een knuffel in zijn hand te zien is.

m3367s 4504

Structuur, liefde en kleine momenten

Thuis probeerden we Joshua zoveel mogelijk houvast te geven. We gebruikten kaartjes met pictogrammen om dagelijkse handelingen duidelijk te maken. Wat moest hij doen als hij naar bed ging? In welke volgorde moest hij zich klaarmaken voor school? Wat gebeurde er als we gingen eten of als zijn vrije tijd begon?

Voor veel mensen zijn dat gewone dagelijkse dingen. Voor Joshua was het belangrijk om te weten wat er ging gebeuren en welke stappen hij moest zetten. Met de pictogrammen probeerden we de wereld een stukje overzichtelijker voor hem te maken.

m3367s 4504

Hij joeg ons de stuipen op het lijf

Thuis kon hij ons de stuipen op het lijf jagen. Zo had hij ontdekt dat je via het ene dakraam op het schuine dak kon klimmen en vervolgens door een ander dakraam op zolder weer naar binnen kon gaan. Dat vond hij kennelijk een prima plan. De buren kwamen ons vertellen wat onze zoon aan het uitspoken was. Je zult maar denken dat je kind gewoon rustig aan het spelen is.

Eens zat Joshua rustig op een kunststofglijbaan, met rubberen tegels eronder. We deden ons best om het voor onze ondernemende jongen een beetje veilig te houden. Maar zelfs op die glijbaan wist hij iets te vinden waarmee hij zichzelf in de problemen kon brengen: hij kreeg een tube secondelijm te pakken en smeerde die op zijn gezicht. Je moest bij hem werkelijk overal op voorbereid zijn.

m3367s 4504

Een slim jongetje met verrassende vragen

Naast al die onstuimigheid was Joshua ontzettend leergierig. Hij leerde zichzelf al lezen toen hij op de kleuterschool zat. Hij wilde van alles weten en had interesses die niet altijd aansloten bij die van andere kinderen van zijn leeftijd. Dieren, computers en scheikunde konden hem enorm boeien. Hij wilde begrijpen hoe dingen werkten en kon zich helemaal in een onderwerp verdiepen.

Op een avond zaten we met het gezin aan tafel toen Joshua ineens vroeg: ‘Wat hebben een tak en soep met elkaar te maken?’ We hebben ons suf geprakkiseerd. Wat moesten een tak en soep nu met elkaar te maken hebben? Joshua keek ons aan met zijn onschuldige, prachtige bruine puppyogen en gaf zelf het antwoord: draai de woorden om en je krijgt poes en kat.
Hij was pas vijf jaar en had die woordspeling zelf bedacht. Dat vond ik zo bijzonder aan hem: hij kon verbanden leggen waar wij niet meteen op kwamen en keek op zijn eigen manier naar de wereld. Zijn nieuwsgierigheid was groot en zijn hoofd zat vol vragen. Hij was niet alleen een druk jongetje dat overal op afging, maar ook een jongen die graag nadacht, leerde en ontdekte.

konica minolta digital camera

Zijn geloof hoorde bij hem

Naast zijn nieuwsgierigheid en zijn liefde voor dieren was er nog iets dat al jong een belangrijke plaats in zijn leven had: zijn geloof. Joshua wist veel over God en de Bijbel en luisterde graag naar christelijke liedjes. Hij koos er bewust voor om zijn hart aan Jezus te geven. Hij wilde bij Hem horen.

Toen hij zes jaar was, wilde hij zich laten dopen. Op 4 juni 2005 gebeurde dat.

sdc12808

School was niet vanzelfsprekend

Toch verliep zijn ontwikkeling niet op alle gebieden even gemakkelijk. De lesstof verveelde hem vaak, stilzitten vond hij moeilijk en hij wilde het liefst naar buiten om te spelen. Ook het contact met andere kinderen ging niet vanzelf.
Hoe speel je samen? Hoe begrijp je grapjes? Hoe weet je wat anderen van je verwachten? Dat soort dingen leken bij andere kinderen vanzelf te gaan, maar Joshua moest daar zijn weg in zien te vinden. Soms speelde hij de clown. Hij maakte grapjes of deed dingen die anderen niet begrepen en die ook weleens als ongepast werden ervaren. Aansluiting vinden was niet eenvoudig.

Dat merkten we ook op zijn verjaardagsfeestjes. Terwijl er een huis vol kinderen was, trok Joshua zich even terug op zijn slaapkamer. Ik zat dan beneden met een hele groep kinderen die ik bezig moest houden, terwijl de jarige zelf uit de drukte was verdwenen.
We wisten al vanaf zijn vierde jaar dat Joshua autisme had. Ook ADHD en zijn hoogbegaafdheid speelden een rol in hoe hij de wereld beleefde. Hij dacht en voelde vaak anders dan de mensen om hem heen. De wereld begreep hem niet altijd, en hij begreep de wereld ook niet altijd.

Dat betekende niet dat hij geen contact wilde. Hij had juist veel liefde te geven. Alleen was het voor hem soms moeilijk om te begrijpen hoe andere kinderen met elkaar omgingen en wat er van hem werd verwacht.

dscf5873

Een jaar thuisonderwijs

Vanaf groep 5 werd het steeds moeilijker om een passende plek voor Joshua te vinden. Hij ging naar speciaal onderwijs voor kinderen met autisme, maar ook daar bleek de aansluiting niet goed. De andere kinderen waren vooral rustig en naar binnen gericht, terwijl Joshua juist aanwezig en ondernemend was. Na drie weken werd ons gevraagd een andere oplossing te zoeken.

Daar stonden we dan. Er moest onderwijs komen dat bij hem paste, maar die plek was niet zomaar gevonden. Ik heb hem daarom een jaar lang thuisonderwijs gegeven. We probeerden aan te sluiten bij zijn mogelijkheden en interesses. De schooluitjes waren bijvoorbeeld naar de kinderboerderij en Ouwehands Dierenpark. Zo kon hij leren en ontdekken op plekken die bij hem pasten. Omdat de gewone gymlessen niet mogelijk waren, regelde ik paardrijlessen voor hem. Daar genoot hij van en hij bleek er ook nog eens goed in te zijn. Het was fijn om te zien dat er manieren waren waarop hij plezier kon hebben en zijn talenten kon ontdekken.

Uiteindelijk vonden we een school in de regio waar hij de ondersteuning kon krijgen die hij nodig had. Dat was belangrijk. Joshua verdiende een plek waar niet alleen werd gekeken naar wat moeilijk ging, maar ook naar wat hij kon en wie hij was.

dscf6077

Onze kleine Houdini

En dan was er Parijs. Tijdens een citytrip waren we bij de Sacré-Cœur toen Joshua ineens verdwenen was. Dat kon hij echt in een oogwenk. Daar stonden we dan, tussen duizenden toeristen, zoekend naar onze zoon en ons afvragend waar hij nu weer uithing. Hij sprak natuurlijk geen Frans en kon dus niet zomaar iemand om hulp vragen. Maar hulp had hij kennelijk niet nodig. Ineens stond hij vrolijk achter ons, zich van geen kwaad bewust. Hij was weer op avontuur geweest en had geen idee hoe erg wij in de rats hadden gezeten.

Achteraf kun je om sommige van die verhalen lachen. Op het moment zelf was dat soms wel anders. We hadden een jongen die de wereld wilde ontdekken, maar niet altijd leek te beseffen dat er ook gevaren aan die ontdekkingen konden zitten.

dsc00284

Er zat totaal geen kwaad in hem

Maar ik wil niet dat zijn kinderjaren alleen over diagnoses, aanpassingen en moeilijkheden gaan. Joshua was namelijk ook een ontzettend liefdevolle jongen. Hij hield van knuffelen, zat graag bij mij op schoot en vond het fijn om met het hele gezin op de bank een tekenfilm te kijken.

Hij had veel liefde te geven. Er zat totaal geen kwaad in hem. Soms begrepen mensen zijn gedrag niet, maar dat maakte hem niet minder lief.

Ook dieren waren belangrijk voor hem. Hij keek graag naar natuurdocumentaires en speelde en knuffelde met onze honden. Zijn nieuwsgierigheid kwam overal terug: in de vragen die hij stelde, de dingen die hij wilde onderzoeken en de onderwerpen waarin hij zich verdiepte.

m3367s 4504

Een jongetje dat je niet snel vergat

Als ik terugkijk op Joshua’s kinderjaren, zie ik een jongen die vol energie en nieuwsgierigheid zat. Een jongen die dromerig kon zijn, maar ook impulsief en ondernemend. Hij deed soms dingen waar wij de schrik van kregen, terwijl hij zelf niet altijd leek te beseffen wat er mis kon gaan.

We hadden onze handen vol aan hem. Maar er waren ook de woordspelingen aan tafel, zijn liefde voor dieren, het paardrijden, zijn knuffels op de bank en al die momenten waarop hij ons verraste met zijn eigen kijk op de wereld.

Dat hoort allemaal bij Joshua. Hij was niet alleen een jongen bij wie dingen moeilijk gingen. Hij was ook lief, grappig, slim en nieuwsgierig. Hij had zijn eigen manier van denken en doen, en hij liet zich niet zomaar in een hokje plaatsen.